ماتریس بوستون چیست؟ راهنمای ساده و ۰ تا ۱۰۰

ماتریس بوستون چیست؟ راهنمای ساده و 0 تا 100

کسب و کارها برای اینکه بتوانند در بازار دوام بیاورند همواره باید زیر ذره بین قرار داشته باشند و روند رشد و یا افول محصولات خود را مشاهده کنند و طبق ان ها تصیماتی بگیرند.

برای این کار روش های مختلفی وجود دارد. یکی از این روش ها استفاده از ماتریس گروه مشاوران بوستون یا به اختصار BCG است.

اما BCG چیست؟ چگونه میتواند در مدیریت محصولات شرکت کمک کند؟ چگونه از هدررفت منابع شرکت جلوگیری به عمل می اورد؟ و بسیاری سوالات دیگر.

برای یافتن پاسخ این سوالات و بسیاری سوالات دیگر که در ذهنتان نقش بسته است با ما همراه باشید.

ماتریس بوستون یا BCG

همانطور که پیشتر اشاره کردیم ماتریس بوستون روشی است که نشان میدهد کدام محصولات بر اساس شاخص های رشد بازار و سهم بازار برای شرکت مفید هستند و کدام یک مضر.

بنابراین میتوان به این نتیجه رسید که بهتر است روی کدام محصولات برای فروش بیشتر توجه کرد و کدام محصولات را باید از خط تولید حذف کرد.

به طور کلی این ماتریس بر اساس دو شاخص “سهم بازار” و “رشد بازار” به ۴ دسته تقسیم بندی میشود:

چهار دسته بندی ماتریس بوستون

همانطور که در تصویر بالا مشاهده میکنید ۴ نماد برای محصولات شرکت در نظر گرفته شده است که در ادامه به توضیح هر کدام میپردازیم.

(دقت کنید که این ماتریس را میتوان برای هر مساله ای به کار برد و تنها برای ارزیابی چند محصول نیست. مثلا میتوان شعبات مختلف یک شرکت را بر اساس شاخص های نام برده در این دسته ها جای داد.)

  • ستاره

طبق ماتریس، ستاره به محصولاتی تعلق میگیرد که در حال درخشیدن هستند. یعنی هم فروش بالایی دارند (سهم بازار) و هم در حال رشد هستند (رشد بازار).

این ها محصولاتی هستند که بهتر است تا برای تولیدشان هزینه هایی سرمایه گذاری شود.

  • علامت سوال

در این دسته محصولاتی قرار میگیرند که بازار رو به رشدی دارند اما فروش انچنانی به دست نیاورده اند. از انجایی که اینده این دسته محصولات غیر قابل پیش بینی است با علامت سوال مشخص شده اند.

برای اینکه بتوانید در خصوص این محصولات تصمیم گیری کنید باید تحقیقات بیشتری انجام دهید چرا که عوامل تاثیرگذار زیادی هستند که میتوانند باعث تبدیل علامت سوال به ستاره و یا سگ شوند.

  • گاو شیرده

در این دسته محصولاتی جای میگیرند که سهم خوبی در بازار فروش دارند اما سرعت رشد بازار ان ها اهسته است. در واقع میتوان این دسته را پر سودترین دسته محصولات دانست.

در بسیاری از موارد محصولاتی که در این دسته قرار میگیرند سودی به همراه دارند که میتوان از ان برای سرمایه گذاری روی سایر محصولات استفاده کرد.

  • سگ

اگر محصولاتی دارید که در این دسته قرار میگیرند بهتر است تا از تولید ان ها دست بردارید. محصولات دسته سگ هم رشد بازار اهسته ای دارند و هم سهم کمی در بازار فروش به دست اورده اند.

البته ممکن است که با تغییر عوامل دیگر که خارج از این ماتریس قرار دارند این محصولات ناگهان به دسته دیگری بروند اما احتمال این اتفاق پایین است.

ماتریس بوستون بر اساس چرخه عمر محصول

روش دیگری که میتوان بر اساس ان ماتریس بوستون را به تصویر کشید بر اساس دو شاخص زمان و فروش است که همان چرخه عمر محصول را نتیجه میدهد.

در این روش هر محصول ابتدا در قسمت علامت سوال قرار میگیرد. یعنی ابتدای زمان و فروش خود قرار دارد. حال بر اساس اتفاقی که در بازار برای این محصول می افتد در ایده ال ترین حالت به بخش ستاره میرسد.

یعنی در این زمان فروش بیشتر و رو به رشدی را تجربه میکند. باز هم اگر اتفاق ناگوار و غیر منتظره ای نیفتد، این محصول رشد خود را ادامه میدهد و وارد مرحله بلوغ یا گاو شیرده میشود.

در این مرحله، محصول توانسته تا به بازار ثابتی دست یابد و فروش مناسبی را تجربه کند. پس از گذشت زمان این محصول وارد منطقه سگ میشود.

در این منطقه فروش محصول با گذشت زمان کم و کمتر میشود. دقت کنید که این چرخه یک چرخه ایده ال برای هر محصول در نظر گرفته میشود.

در حالیکه ممکن است بسیاری از محصولات در همان ابتدای فروش، شکست بخورند و از مرحله علامت سوال مستقیما وارد مرحله سگ شوند.

مزایای ماتریس گروه مشاوره بوستون

همانطور که گفتیم این ماتریس بیشتر برای شرکت های بزرگی مناسب است که یا تعداد محصولات زیادی دارند و یا اینکه شعبات متعددی از یک محصول را در نقاط محتلف اداره میکنند.

شرکت های کوچک و نوپا نیاز زیادی به این ماتریس ندارند با این حال باز هم میتوانند از این ماتریس برای تحلیل بازار فروش و سرمایه گذاری محصول خود استفاده کنند.

اما از جمله مزیت هایی که برای این روش تحلیل میتوان نام برد:

  • استفاده راحت و اسان از این ماتریس است.
  • برای سرمایه گذاری های کوتاه مدت مناسب است.
  • تمام سرمایه خود را بر روی یک محصول با اینده ای نامشخص سرمایه گذاری نمیکنید.

ماتریس بوستون علاوه بر مزایایی که دارد محدودیت هایی را نیز همراه با خود دارد:

  • تنها از دو شاخص برای تعیین جایگاه محصولات استفاده میکند.
  • برای سرمایه گذاری های بلند مدت مناسب نیست.
  • عوامل دیگر تاثیرگذار بر بازار را در نظر نمیگیرد.
  • میزان درامدزایی محصولات را تعیین نمیکند. به عنوان مثال محصولی که در دسته سگ قرار میگیرد اگر در بازار کوچکی قرار داشته باشد میتواند سوداور باشد.

 

1 دیدگاه
  1. مرسی بابت توضح روان و خوبی که از این الگو داشتید.کاربردی بود برای من

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید علاقه‌مند باشید مطالعه کنید